تاریخ امروز :فوریه 18, 2020
ارز فیات چیست و چرا از استاندارد طلا بهتر است

ارز فیات چیست ? و چرا از استاندارد طلا بهتر است؟

ارزش پول باید مبتنی برچیزی ارزشمند باشد. ارز فیات (یا پول فیات) مثالی از این نوع است.

مهم ترین چیز در مورد پول این است: مردم باید بتوانند روی ارزش آن حساب کنند و این ارزش باید بتواند در تمامی زمان ها ثابت بماند.به همین دلیل در طی قرن اخیر، بسیاری از کشورها به ارز فیات روی آورده اند.

اما ارز فیات دقیقا چیست و چه چیزی باعث می شود که بهترین جایگزین باشد؟ بیایید نگاهی بهش بندازیم.

ارز فیات

ارز فیات

زیربنای ارزش پول

ارز فیات پول رایج قانونی ای ست که ارزش آن توسط دولت صادرکننده اش حمایت می شود. دلار آمریکا یک ارز فیات است همانطور که یورو و دیگر ارزهای رایج جهان هستند. این رویکرد متفاوت از پولی است که ارزشش توسط برخی کالاهای فیزیکی مانند طلا و نقره پی ریزی شده است و پولِ کالایی نامیده می شود. به عنوان مثال، ایالت متحده طی اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم از استاندارد طلا استفاده می کرده است. در اواخر سال 1971 هر فرد می توانسته ارز آمریکا را با طلا مبادله کرده و همچنین بسیاری از وام های عمومی و برخی از وام های خصوصی را پرداخت کند.

ارزش یک ارز فیات با قدرت دولت صادرکننده اش پی ریزی می شود، نه با ارزش آن در طلا و نقره.

چرا یک ارز سیاست اقتصادی بهتری است؟

در زیر نگاهی می اندازیم به تورم آمریکا از اوایل قرن بیستم میلادی:

نمودار تورم آمریکا

نمودار تورم آمریکا

مهمترین جنبه ی یک ارز، ثبات نسبی ارزش آن است. و با اینکه قطعا نسبت به نرخ ارز، جنبه های بیشتری در تورم وجود دارد، یک فاکتور اصلی در سیاست پولی و یکی از توانایی های دولت در کنترل تامین عرضه است.

تا اواسط سال 1930 دلار آمریکا می توانست به طلا تبدیل شود، و تا اوایل 1970 به ارزش طلا گره خورده بود. زمانی که رئیس جمهور نیکسون به طور کامل رابطه ی بین دلار آمریکا و طلا را قطع کرد. به استثنای بحران و رکود نفتی در اواخر دهه 1970 و اوایل دهه 1980، تورم بسیار ناپایدار شد و مسئله ی مهمی نبود.

یک دلیل کلیدی سیاست پولی آمریکاست. از زمانی که «فدرال رزرو» انعطاف پذیری بیشتری در کنترل عرضه و تقاضا پیدا کرده است، توانایی اش در محدود کردن تاثیر شوک های اقتصادی بزرگ مانند بحران 2009-2008 بیشتر شده است. بسیاری از اقتصاددان ها بر این باورند که توانایی دولت در کنترل عرضه ی ارز نقش حیاتی ای در حفظ بحران ها داشته و باعث آسیب های بیشتری به اقتصاد آمریکا و اقتصاد جهانی شده است و در 80 سال گذشته وخیم ترین وضعیت را رقم زده است.

«آیا پول فیات نسبت به پول کالایی بیشتر مستعد تورم است؟»

ارزش پول فیات تا حد زیادی به اعتبار عمومی صادرکننده بستگی دارد. ارزش پول کالایی (پول کالایی به هرگونه کالای اقتصادی گفته می­شود که به عنوان پول پذیرفته و در بین مردم رایج شده است) مبتنی بر موادی است که کالا از آن ساخته شده است؛ مانند طلا یا نقره. بنابراین پول فیات، ارزش ذاتی ندارد درحالی­ که پول کالایی دارای ارزش ذاتی است. تغییرات اعتماد عمومی نسبت به دولتی که ارز فیات صادر می ­کند در ارزشمند کردن این پول نقش مؤثری دارد. درحالی ­که ارزش پول کالایی براساس فلز یا دیگر محتویات تشکیل دهنده ی آن تعیین می شود. به دلیل نداشتن ارزش ذاتی، پول فیات همیشه در معرض تورم و افت قیمت است.

تفاوت پول فیات و پول کالایی

پولِ کالایی ارزش ذاتی دارد اما بر اساس تغییر قیمت کالا نوسان قیمت زیادی در پی دارد که خود خطر ریسک را افزایش می دهد. به طور مثال اگر از سکه های نقره استفاده کنید، تنها کشف معدن عظیمی از نقره می تواند سبب سقوط ناگهانی ارزش نقره شود. برای راحتی و دوری از این نوسانات قیمت، بسیاری از دولت ها ارز فیات را صادر کردند. در ابتدا بسیاری از ارزهای فیات تنها توسط یک کالا حمایت می شدند. حمایت از ارز فیات توسط یک کالا، ثبات و پایداری بیشتری در سیستم مالی ایجاد کرد. هرکسی می توانست ارز فیات مورد حمایت دولت را بگیرد و با مبلغ مشخصی از آن  به مبادله کالا بپردازد.

در نهایت، بسیاری از دولت ها دیگر از ارز فیات حمایت نکردند و پول به طور فزاینده ای بر اساس اعتماد عمومی ارزشمند شد. تا اینکه از سال 1933، شهروندان آمریکا دیگر نتوانستند ارز را در ازای طلا با دولت آمریکا مبادله کنند. در سال 1973، آمریکا عرضه ی طلا به دولت های خارجی جهت مبادله با ارز آمریکایی را متوقف کرد. بسیاری از دولت ها دیگر بر این باور نیستند که پولِ کالایی به نفع مردم است.

نگاهی کلی به ارز فیات در مقابل پول نماینده

ارز فیات یک پول فیزیکی است مانند پول کاغذی یا سکه ای، در حالی که پول نماینده چیزی است که نیت پرداخت را نشان می دهد مانند چک.

ارز فیات و استاندارد طلا

ارز فیات و استاندارد طلا

هم ارز فیات و هم پول نماینده توسط یک چیزی پشتیبانی می شوند. آنها بدون حمایت کاملا بی ارزش می شوند. ارز فیات توسط دولت حمایت می شود در حالی که پول نماینده توسط چند چیز حمایت می شود. به عنوان مثال، چک شخصی توسط پولی که در حساب بانکی است حمایت می شود.

نگاهی به تاریخچه و ویژگی پول فیات

پول فیات از آن قسم پول هایی ست که مناقصه قانونی اعلام شده است. این تمامی ارزهای در جریان از جمله پول کاغذی و سکه ای را شامل می شود. ارز فیات به جای یک کالای فیزیکی، توسط دولت یک کشور پشتیبانی می شود.

ارزش پول فیات با مواد سازنده آن سنجیده نمی شود. یعنی فلزاتی که برای سکه ها استفاده می شوند و کاغذی که برای ساخت قبوض استفاده می شود به خودی خود ارزشمند نیستند. این ارز ارزش خود را از طریق ثبات دولت و اقتصاد کشور حفظ می کند.

بیشتر ارزهای سکه ای و کاغذی که در سرتاسر  جهان استفاده می شوند در دسته ارزهای فیات قرار می گیرند. این ها شامل دلار آمریکا، پوند بریتانیا، روپیه هند و یورو می شود.

ارز فیات در سال 1971 زمانی که رئیس جمهور آمریکا ریچارد نیکسون تصمیم به کنار گذاشتن استاندارد طلا شد، رواج یافت. با انجام این کار، او اعلام کرد که دلار دیگر قابل تبدیل به طلا نیست. اما از آنجا که دیگر قابل تبدیل به طلا نبود و به طور مستقیم به مقدار طلای فروشگاه های دولتی وابسته نبود، پول فیات در معرض تورم قرار گرفت. یعنی این ارز می تواند در مقابل عدم ثبات اقتصادی ارزش خود را از دست بدهد.

نگاهی به تاریخچه و ویژگی پول نماینده

پول نماینده برخلاف ارز فیات که توسط دولت تولید و حمایت می شود، توسط یک کالای فیزیکی مانند فلزات گران بها پشتیبانی می شود. شکل های گوناگونی از پول نماینده وجود دارد از جمله ابزارهای مالی مانند چک و کارت های اعتباری. این شکل های پرداخت امروزه به جای پول سنتی و با هدف پرداخت در تاریخ های بعدی استفاده می شود.

پول نماینده تاریخچه ای طولانی دارد. در اواخر قرن 17 و اوایل قرن 18 در معاملات از خزها و کالاهایی مانند ذرت استفاده می شد. این مورد توسط فلزات گران بها مانند طلا و نقره نیز دنبال شد. تا سال 1970 دنیا استاندارد طلا را دنبال می کرد به گونه ای که یک شخص می توانست پولش را مستقیما با طلا معاوضه کند. کشوری که استاندارد طلا را دنبال می کرد یک قیمت ثابت برای آن مشخص کرد که طلا همیشه به آن قیمت خریده یا فروخته شود. آن قیمت تصویب شده برای تخمین ارز به کار برده می شد. بنابراین اگر بریتانیا قیمت طلا را در هر اونس500 پوند تصویب می کند پس ارزش دلار یک پانصدم هر اونس طلا خواهد بود.

نکته مهم: مهمترین هدف ایجاد پول نماینده این بود که تحت تاثیر تورم قرار نگرفته بود. دولت ها فقط قادر به چاپ پول کافی برای مقدار طلایی بودند که در خزانه خود داشتند.

نوشته شده توسط: مژده سلیمی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *