تاریخ امروز :جولای 6, 2020
ریسک نکول

ریسک نکول (ریسک اعتباری) چیست؟

در دنیای تجارت روزانه معاملات و سرمایه‌گذاری های بیشماری صورت می­گیرد که هر کدام دارای ریسک­های مختلفی هستند. عمده ریسک­ها عبارتند از ریسک نقدینگی، ریسک قانونی، ریسک عملیاتی و در نهایت ریسک نکول که با نام ریسک اعتباری و ریسک عدم ایفای تعهد نیز شناخته می­شود. در این مطلب قصد داریم شما را با ریسک نکول آشنا کنیم. اگر تمایل دارید در معاملاتتان مطمئن­تر قدم بردارید و بتوانید به خوبی درستی عمل خود را سنجش کنید تا در تصیمیم‌گیری راحت‌تر باشید تا انتهای مطلب با اسکناس همراه باشید.

نکول چیست؟

ابتدا لازم است معنی کلمه نکول را بررسی کنیم، نکول در دنیای زبان عربی به معنای کلمه‌ی عدم پذیرش یا رد چیزی است. در اصطلاح نهادهای مالی اگر یکی از طرفین قرارداد نتواند یا نخواهد در برابر قراردادی که منعقد شده به تمام یا بخشی از تعهداتش، عمل کند، گویند که «نُکول» اتفاق افتاده است.

ریسک نکول چیست؟

با توجه به امکان امتناع یکی از طرفین قرارداد در برابر تعهداتش، معمولاً ریسکی به وجود می‌آید که به ریسک نکول یا ریسک نکول معروف است. نکول معمولاً در رابطه با اوراق قرضه از جمله برات و سفته اتفاق می­افتد. ریسک نکول زمانی مد نظر قرار می­گیرد که قرض‌دهنده‌ها (یکی از طرفین قرارداد) از بازپرداخت مبلغی که به قرض‌گیرنده داده بودند، اطمینان نداشتند. ریسک نکول یا ریسک اعتباری از این واقعیت ریشه می‌گیرد که یکی از طرفین قرارداد، نتواند یا نخواهد در زمان مقرر به تعهدات خود در قرارداد عمل کند. حال این قرارداد ممکن است بدهی نقدی باشد یا وامی باشد که به شخص حقیقی و یا حقوقی پرداخت شده باشد و یا پروژه­ای کاری مابین دو نهاد حقوقی.

به منظور سنجش میزان تأثیر این ریسک، بایستی وثیقه­ای را به عنوان جایگزینی جهت جلوگیری از بروز نُکول مد نظر قرار داد.

ضررهای ناشی از ریسک اعتباری ممکن است قبل از وقوع نکول واقعی طرف قرارداد رخ دهند. به‌طور کلی‌تر ریسک نکول یا ریسک اعتباری را می‌توان به عنوان ضرری محتمل که در اثر وقوع یک رخداد اعتباری اتفاق می‌افتد، بیان کرد. رخداد اعتباری زمانی واقعی شود که توانایی طرف قرارداد در تکمیل تعهداتش تغییر کند. ریسک اعتباری یکی از مهم‌ترین عوامل تولید ریسک در بانک‌ها و موسسات مالی است. این ریسک از این جهت ناشی می‌شود که دریافت‌کنندگان تسهیلات توانایی بازپرداخت اقساط بدهی خود در زمان مقرر را به بانک نداشته باشند.

سنجش ریسک نکول

برای اندازه‌گیری ریسک اعتباری یا نکول باید به این موارد توجه داشته باشید:

  • احتمال نُکول: احتمال این است که طرف قرارداد در مدت تعیین‌شده در قرارداد، به تمام یا بخشی از تعهدات‌اش، خواسته یا ناخواسته عمل نکند.
  • میزان تعهد اعتباری: نشان می‌دهد که در زمان نکول، چه مقدار از تعهدات تحت تاثیر نکول قرار می‌گیرد.
  • نرخ بازیافت: در صورت بروز نکول، چه درصدی از تعهدات را می­توان از طرق دیگر مثل وثیقه و … بازگرداند.
  • اگر بخواهیم دقیق­تر بیان کنیم 5 فاکتور در محاسبه ریسک نکول دخیل هستند که عبارتند از:
    • زمان بازپرداخت
    • ظرفیت بازپرداخت
    • سرمایه وام گیرنده (طرف بدهکار قرارداد)
    • وثیقه
    • شرایط وام (قرارداد)

رتبه بندی نکول را بهتر بشناسید

بحثی مهم دیگری که در اندازه‌گیری ریسک نکول مطرح می‌شود، رتبه‌بندی نکول شرکت‌هاست.

سرمایه گذاری

برای سنجش این ریسک شرکت‌ها معمولاً بر اساس ریسکی که در قرارداد متوجه بانک می‌کنند مرتب کرده و اصطلاحاً رتبه‌بندی می‌کنند. برای اندازه‌گیری ریسک اعتباری، به هر رتبه احتمال نُکولی نسبت می‌دهند.

بانک­ها و دیگر سازمان­های مالی با استفاده از روش­هایی خاص ریسک نکول مشتریان خود را رتبه بندی می­کنند. برای رتبه‌بندی نکول از مدل‌های مختلفی استفاده می‌شود. مدل‌های لوجیت و پروبیت، تحلیل تفکیک خطی، روش نزدیک‌ترین همسایه‌ها، مدل‌های ساختاری مثل مدل کی‌ام‌وی و نهایتاً مدل‌های شبکه عصبی و الگوریتم ژنتیک. این اقدامات معمولاً در شرکت‌ها و موسسات رتبه بندی اعتباری در دنیا انجام می‌شوند که در ایران نیز از سال 1396 این شرکت‌ها فعالیت خود را آغاز نمودند.

ملاحظات در خصوص ریسک نکول

موسسات مالی بایستی با توجه به ریسک اعتباری مشتریان خود، بایستی روش­هایی را در نظر داشته باشند تا در صورت وقوع نکول بتوانند به نحوی مورد حمایت قرار گیرند.

در کشور­­های توسعه یافته، شرکت­هایی هستند که با استفاده از الگوریتم­های مذکور اعتبار اشخاص حقیقی و حقوقی را با تحلیل اوراق بهادار آنها مورد بررسی قرار می­دهند و می‌توان گفت روشی بسیار مدرن و کارآمد در سیستم محاسباتی است، از جمله آن­ها می­توان به مودیز و استاندارد اند پورتز اشاره کرد. برخی از سازمان­های بزرگ هم در داخل خود بخشی دارند به نام اعتبارسنجی مشتریان که یکی از اصلی‌ترین کارهای همین بخش استفاده از انواع روش‌های ریسک اعتباری است که به کمک آن می‌توانند مشتریان خود را به خوبی شناسایی و دسته بندی کنند.

البته برخی از برنامه ­های جامع حسابداری نیز اعتبار مشتریان را تا حدودی بررسی می­کنند که در ایران چندان قابل اعتماد نیستند و بسیار جای کار دارد و می‌توان گفت اگر این قابلیت در این نرم افزارها تقویت شده و با برنامه‌ریزی دقیق پیش‌بینی شود ریسک خیلی از موارد مربوطه حل خواهد شد و سیستمی بسیار قابل اعتماد‌تری را تجربه خواهیم کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *